content

Vishnu Sahastra Naam

1000 names of Lord Vishnu recited by Bhishma on his deathbed to Yudhishthir at Kurukshetra battlefield during the epic battle of Mahabharat.

।। हरि ऊँ ।।

ऊँ विश्वं विष्णुर्वषटकारो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।

भूतकृद् भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ।। १ ।।


पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः ।

अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ।। २ ।।


योगो योगविदां नेता प्रधान-पुरूषेश्वरः ।

नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः ।। ३ ।।


सर्वः शर्वः शिवः स्थाणु-भूंतादि-निंधि-ख्ययः ।।

संभवो भावनो भतां प्रभवः प्रभुः-रीश्वरः ।। ४ ।।


स्वयंभूः शंभु-रादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः ।

अनादि-निधनो धाता विधाता धातुरूत्तमः ।। ५ ।।


अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभः ।

विश्वकर्मा मनु-स्त्वष्टा स्थविष्ठः-स्थविरो ध्रुवः ।। ६ ।।


अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः ।।

प्रभूत-क्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ।। ७ ।।


ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः ।

हरिण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ।। ८ ।।


ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः ।।

अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ।। ९ ।।


सुरेशः शरणं शमं विश्वरेताः प्रजाभवः ।

अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ।। १० ।।


अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादरच्युतः ।

वृषाकपिर-मेयात्मा सर्वयोग-विनिःसृतः ।। ११ ।।


बसु-वंसुमनाः सत्यः समात्मा सम्मितः समः ।

अमोधः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ।। १२ ।।


रुद्रो बहुशिरा ब्रभु-र्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः ।

अमृतः शाश्वत-स्थाणु-र्वरारोहो महातपाः ।। १३ ।।


सर्वगः सर्वर्विद्भानु-र्विध्वक्सेनो जनार्दनः ।

वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः ।। १४ ।।


लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः ।

चतुरात्मा चतुर्व्यूह-श्चतुर्दष्ट्-श्चतुर्भुजः ।। १५ ।।


भ्राजिष्णु-र्भोजनं भोक्ता सहिष्णुं-र्जगदादिजः ।

अनधो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः ।। १६ ।।


उपेन्द्रो वामनः प्रांशु-रमोधः शुचि-रूर्जितः ।

अतीन्द्रः संग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ।। १७ ।।


वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः ।

अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ।। १८ ।।


महाबुद्धि-र्महावीर्यो महाशक्ति-र्महाध्युतिः ।

अनिर्देश्यवपुः श्रीमा-नमेयात्मा महाद्रिधृक् ।। ९ ।।


महेध्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः ।

अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः ।। २० ।।


मरीचि-र्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ।

हिरण्यनामः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ।। २१ ।।


अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः ।। २२ ।।


गुरू-र्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः ।

निमिषोऽनिमिषः स्रग्वो वाचस्पति-रुदारधीः ।। २३ ।।


अग्रणी-र्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः ।

सहस्त्रमूर्धां विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ।। २४ ।।


आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः संप्रमर्दनः ।

अहः संवर्तको वह्नि-रानिलो धरणीधरः ।। २५ ।।


सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्-विश्वबुग् विभुः ।

सत्कर्ता सत्कृतः साधु-र्जह्नु-र्नारायणो नरः ।। २६ ।।


असंख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृ-च्छुचिः ।

सिद्धार्थः सिद्धसंकल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ।। २७ ।।


वृषाही वृषभो विष्उ-र्वृषपर्वा वृषोदरः ।

वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ।। २८ ।।


सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ।

नैकरूपो वृहद्रुपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ।। २९ ।।


ओजस्तेजो धुतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः ।

ऋद्धः सप्ष्टाक्षरो मन्त्र-श्चन्द्रांशु-र्भास्करध्युतिः ।। ३० ।।


अमृतांशूद्भवो भानुः शशविन्दुः सुरेश्वरः ।

औषधं जगतः सेतुः सत्य-धर्म-पराक्रमः ।। ३१ ।।


भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः ।

कामहा कामकृत् कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ।। ३२ ।।


युगादिकृ-ध्युगावतों नैकमायो महाशनः ।

अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिद-नन्तजित् ।। ३३ ।।


इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषौ वृषः ।

क्रोधह्य क्रोधकृत् कर्ता विश्वबाहु-र्महीधरः ।। ३४ ।।


अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासुवानुजः ।

अपांनिधि-रघिष्ठान-मप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ।। ३५ ।।


स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः ।

वासुदेवो बृहद्धानु-रादिदेवः पुरन्दरः ।। ३६ ।।


अशोक-स्तारण-स्तारः शूरः शौरि-र्जनेश्वः ।

अनुकूलः शतावर्तः पद्मी-पद्मनिभेक्षणः ।। ३७ ।।


पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरमृत् ।

महर्द्धि-र्ऋद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ।। ३८ ।।


अतुलः शरभो भीमऋ समयज्ञो हविर्हंरिः ।

सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्षमीवान् समितिञ्जयः ।। ३९ ।।


विक्षरो रोहितो मार्गो हेतु-र्दामोदरः सहः ।

महीधरो महाभागो वेगवा-नमिताशनः ।। ४० ।।


उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।

करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ।। ४१ ।।


व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ।

परर्द्धिः परमस्पष्ट-सतुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ।। ४२ ।।


रामो विरामो विरतो मार्गो नेयो नयोऽनयः ।

वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ।। ४३ ।।


वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः ।

हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायृ-रधोक्षजः ।। ४४ ।।


ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ।

उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ।। ४५ ।।


विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् ।

अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ।। ४६ ।।


अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभू-र्धर्मयूपो महामखः ।

नक्षत्रनेमि- र्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः ।। ४७ ।।


यज्ञ इज्यो महेज्यश्च ऋतुः  सत्रं सतां गतिः ।

सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ।। ४८ ।।


सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ।

मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहु-र्विदारणः ।। ४९ ।।


स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् ।

वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्चरः ।। ५० ।।


धर्मगुब्-धर्मकृद्-धर्मी सदसत् क्षर-मक्षरम् ।

अविज्ञाता सहस्राङ्शुर्विधाता कृतलक्षणः ।। ५१ ।।


गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः ।

आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद् गुरुः ।। ५२ ।।


उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।

शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ।। ५३ ।।


सोमपोऽभूतपः सोमः पुरुजित् पुरुसत्तमः ।

विनयो जयः सत्यसन्धो दार्शाहः सात्त्व्ततां पतिः ।। ५४ ।।


जीवो विनयितासाक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः ।

अम्भोनिधि-रनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ।। ५५ ।।


अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः ।

आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ।। ५६ ।।


महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः ।

त्रिपद-ख्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत् ।। ५७ ।।


महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी ।

गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तःश्चक्रगदाधरः ।। ५८ ।।


वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढ सङ्कर्षणोऽच्युतः ।

वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ।। ५९ ।।


भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः ।

आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णु-र्गतिसत्तमः ।। ६० ।।


सुधन्वा खण्डपरशु-र्दारुणो द्रविणप्रदः ।

दिवःस्पृक् सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ।। ६१ ।।


त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् ।

संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिःपरायणम् ।। ६२ ।।


शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः ।

गोहितो गोपति-र्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ।। ६३ ।।


अनिवर्तो निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः ।

श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतां वरः ।। ६४ ।।


श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः ।

श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमान् लोकत्रयाश्रयः ।। ६५ ।।


स्वक्षः स्वङ्गः शतान्दो नन्दि-ज्योंतिर्गणेश्वरः ।

विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीर्ति-श्छन्नसंशयः ।। ६६ ।।


उदीर्णः सर्वश्चक्षु-रनीशः शाश्वतस्थिरः ।

अनिरूद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ।। ६८ ।।


कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः ।

त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिह्म हरिः ।। ६९ ।।


कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः ।

अनिर्देश्यवपु-र्विष्णु-र्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः ।। ७० ।।


ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्-ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविविर्धनः ।

ब्रह्मविद् ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ।। ७१ ।।


महाऋमो महाकर्मा महातेजा महोरगः ।

महाऋतु-र्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ।। ७२ ।।


स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः ।

पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्ति-रनामयः ।। ७३ ।।


मनोजव-स्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ।

वसुप्रदो वासुदेवो वसु-र्वसुमना हविः ।। ७४ ।।


सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः ।

शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ।। ७५ ।।


भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः ।

दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्घरोऽथापराजितः ।। ७६ ।।


विश्वर्मूर्तिमहामूर्ति-र्दीप्तमूर्ति-रमूर्तिमान् ।

अनेकमूर्ति-रव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ।। ७७ ।।


एको नैकः सवः कः किं यत्तत् पदमनुत्तमम् ।

लोकबन्धु-लोंकनातो माधवो भत्वस्तलः ।। ७८ ।।


सुवर्णोवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ।

वीरहा विषमः शून्यो धृताक्षी-रचल-श्चलः ।। ७९ ।।


अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी विलोकधृक् ।

सुमधा मेघजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ।। ८० ।।


तेजोवृषो धुतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।

प्रग्रहो निग्रहो व्याग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ।। ८१ ।।


चतुर्मूर्ति-श्चतुर्बाहु-श्चतुर्व्यूह-श्चतुर्गतिः ।

चतुरात्मा चतुर्भाव-श्चतुर्वेदवि-देकपात् ।। ८२ ।।


समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः ।

दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ।। ८३ ।।


शुभाङ्गो लोकसारङ्ग सुतन्तु-सतन्तुवर्धनः ।

इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ।। ८४ ।।


उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः ।

अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ।। ८५ ।।


सुवर्णबिन्दु-रक्षभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः ।

महाह्वदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ।

कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः ।

अमृताशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ।। ८७ ।।


सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।

न्यग्रोधोदुम्बरोऽश्वत्थ-श्चाणूरान्द्रनिषूदनः ।। ८८ ।।


सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्वाहनः ।

अमूर्ति-रनघोऽचिन्त्यो भयकृद्-भवनाशनः ।। ८९ ।।


अणु-र्बृहत् कृशः स्थूलो गुणभृ-न्निर्गुणो महान् ।

अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ।। ९० ।।


भारभृत् कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः ।

आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ।। ९१ ।।


धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः ।

अपराजितः सर्वसहो नियन्ताऽनियमोऽयमः ।। ९२ ।।


सत्त्ववान् सात्विकः सत्यः सत्य-धर्म परायणः ।

अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत् प्रितीवर्धनः ।। ९३ ।।


विहायसगतृ-र्ज्योतिः सुरुचि-र्हुतभुग्विभुः ।

रवि-र्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ।। ९४ ।।


अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः

अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठान-मद्भुदः ।। ९५ ।।


सनात्-सनातनमः कपिलः कपि-रव्ययः ।

स्वस्तिदः स्वस्तिकृत् स्वस्ति स्वस्तिभुक् स्वस्तिदक्षिणः ।। ९६ ।।


अरौद्रः कुण्डली चक्ती विक्तम्यूर्जितशासनः ।

शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः ।। ९७ ।।


अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणा वरः ।

विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ।। ९८ ।।


उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः ।

वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ।। ९९ ।।


अनन्तरूपोऽनन्तश्री-र्जितमन्यु-र्भयापहः ।

चुतरस्रो गभीरात्मा विदिशो वियादिशो दिशः ।। १०० ।।


अनादि-र्भूर्भुवो लक्षमीः सुवीरो रुचिराङ्गदः ।

जननो जनजन्मादि-र्भीमो भीमपराक्रमः ।। १०१ ।।


आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः ।

ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ।। १०२ ।।


प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत् प्राणजीवनः ।

तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्म-मृत्यु-जरातिगः ।। १०३ ।।


भूर्भुवःस्वस्तरु-स्तारः सविता प्रपितामहः ।

यज्ञो यज्ञपति-र्यज्वा यज्ञांगो यज्ञवाहनः ।। १०४ ।।


यज्ञभृ-द्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग् यज्ञसाधनः ।

यज्ञान्तकृ-द्यज्ञगुह्य-मन्न-मन्नाद एव च ।। १०५ ।।


आत्मयोनिः स्वयंजातो वैखानः समागायनः ।

देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ।।  १०६ ।।


शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।

रथाङ्गपाणि-रक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः ।। १०७ ।।


सर्वप्रहराणायुध ऊँ नमः । १०८ ।।


वनमाली गती शर्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी ।

वनमाली गती शार्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी ।।


श्रीमान्नारायणो विष्णुर्वासुसुदेवोऽभिरक्षतु ।

श्री वासुदेवोऽभिरक्षतु ओं नम इति ।।